november 7, 2016

Is de studio je beste vriend?

Wel eens over nagedacht of de studio waarin je wil gaan opnemen je beste vriend is?

Om welke reden kies je eigenlijk voor een studio? Vriendschap, van horen zeggen, de apparatuur of een combinatie daarvan?

De meeste studio's zijn ontstaan vanuit een hobby. De bassist van de band heeft wat geld, is handig met de knopjes en na wat opgenomen te hebben in een andere studio denkt die "dat kan ik ook".

Meestal begint dat in de kelder, zolderkamer en als er wat meer budget is wordt er een ruimte ergens ​afgehuurd voor een leuke huurprijs. Tot zover feiten wat velen herkennen.

Bij mij is het ook zo gegaan. Mastering in een veredelde slaapkamer en later in een mooi pand verder gegaan. Is ook niks mis mee.

Studio en Vriendschap is een illusie?​

Gezelligheid kent geen tijd maar als je wilt gaan opnemen heb je wel mensen nodig die dat goed kunnen. En ook moet de mix op zijn minst in balans zijn als het gaat om laag midden en hoog.

Transparantie is weer wat anders want dat gaat nog een flinke stap verder. Hoe beter de apparatuur en hoe beter het arrangement van de track hoe transparanter je mix gaat klinken. Met natuurlijk de juiste mensen achter de knoppen.

En daar loopt het meestal op stuk. Vanuit een hobby een commerciele studio opzetten is niks mis mee maar ​een echt goed product afleveren is iets heel anders.

Toen ik 25 jaar geleden met mastering begon wist ik daar eigenlijk heel weinig van af. Ik was gelukkig al heel lang componist/muzikant en had redelijke ervaring met het mixen van filmmuziek die we maakten voor tv en documentaires.

Toch zag ik mezelf nooit als een mixer. Sterker nog, ik kan helemaal niet mixen. Ik kan wel masteren. En na letterlijk duizenden albums gedaan te hebben kan ik met zekerheid zeggen dat een mix klopt of niet klopt. En ook uitleggen waar het probleem zit en hoe het is op te lossen.

slecht geluid

Wat is een goede studio?

​Een goede studio moet de basis apparatuur in huis hebben, een redelijke akoestiek met afluistering. Dat is logisch. Maar net zo belangrijk moet de engineer verstand van zaken hebben. Is ook logisch toch? 

Maar en daar komt het belangrijkste aspect. Een goede engineer staat open voor opbouwende kritiek. Hij luistert altijd en zal met een goed argument komen als die vind dat je het mis hebt ipv kwaad te worden. 

Een engineer met een kort pikkie en lange tenen heeft geen zelfkritiek en zal altijd naar een ander wijzen wanneer er sprake is van een slechte mix. En jij bent daar de dupe van uiteindelijk.

​Toen ik pas begon met mastering viel het me al snel op dat teveel mixen die ik binnenkreeg niet aan de basis voldeden. Eerst dacht ik dat het aan mijn speakers en ruimte lag, ik zat immers in een veredelde slaapkamer in het begin.

Maar al snel kwam ik iemand tegen die weliswaar een budget studio had maar zich makkelijk kon meten met de grotere studio's die het 5 voudige vroegen voor een dag opnemen.

Studio van Bert van Oudenaren

Zijn opnames klonken altijd fris en professioneel. ​Het laag, midden en hoog klonk altijd opvallend beter. Ik begon te beseffen dat het niet aan mij lag maar dat er teveel hobbyisten met studio's in Nederland waren die niet konden mixen.

Overigens heb ik het over Bert van Oudenaren die later Osdorp Posse en Spookrijders de sound gaf die ze verdienden in die tijd. Bert doet nu video producties.​

Als Bert in Amerika was geboren zou hij zeker in de rij van bekende mix engineers hebben gezeten. Van Bert heb ik dan ook de basis van EQ, Compressie en frequencies geleerd en dat zelf verder door ontwikkeld en verfijnt.

Goede samenwerking tussen studio en mastering is een must

​Er waren in die tijd meer studio's die goed klonken en een eigen sound hadden opgebouwd. Met zijn allen stonden we altijd open voor suggesties en menig telefoontje werd er dan ook gepleegd als er gemasterd moest worden. 

Zocht een band een studio dan hadden we altijd een lijstje voor ze waarin ze konden kiezen met de zekerheid dat ze een goed geluid kregen.​

De discussies over apparatuur en techniek waren altijd opbouwend zonder enige vorm van jaloezie.

Toch waren er ook nog veel studio's waar je niet mee kon communiceren. Het lag altijd aan de mastering en nooit aan de studio. ​Meestal was het jaloezie op het succes van mijn masteringbedrijf.

Op het moment dat ik in het boek van Bob Katz kwam te staan als mastering engineer waren een aantal "mastering engineers" in Nederland stinkend jaloers kan ik je vertellen :-). ​Het werd je niet gegund.

Studio hobbyisten

Afgelopen maand had ik een band waarvan de mix ronduit slecht was. Ik vraag altijd of ze wat voorbeelden willen sturen waar ze op willen lijken.

Na daarna geluisterd te hebben en hun eigen mix had ik ze al moeten vertellen dat hun mix niet eens voor 1% daarvan in de buurt kwam. Dat was mijn fout.

​Het enige wat me aansprak waren de tracks. Daar zat muzikale potentie in.

Is de studio je beste vriend?

Studio en het laag probleem

Het grootste probleem was het laag, wat alles vanaf het midden naar het hoog wegdrukte. Het middengebied was ook redelijk slecht gedaan. Zang had pieken die niet goed waren gecompressed waardoor het heel schellig in je oren tetterde bij de uithalen.

Nu moet ik zeggen dat 25 jaar geleden deze mix problemen ook al​ vaak (bijna dagelijks) bij mij in de mastering studio voorbij kwamen. Je probeerde er dan maar het beste ervan te maken.

Soms kon je de band overtuigen om de mix opnieuw te laten doen maar vaak was daar geen tijd meer voor.

Ook viel er vaak met de studio daar niet over te praten. Die snapten niet eens waar je het over had. Men stond niet open voor suggesties en vond het vaak maar onzin.

Goede communicatie met een Producer

Hetzelfde met deze band. Als ik een track master en ik twijfel of ik het goed heb gedaan neem ik altijd contact op met een producer uit mijn netwerk.

Dat zijn altijd mensen waarvan je weet dat ze verstand van zaken hebben en ook veel praktijkervaring hebben. Deze keer was het Han Litz. Een bekende dwarsfluitist en producer.​

Ik vroeg hem te luisteren naar het origineel en de gemasterde versie. Ik zeg er voor de rest niks bij want ik wil een onbevooroordeeld advies.

Han kwam met dezelfde analyze. Er zat veels teveel laag in en het bleef te veel hangen waardoor alles werd weggedrukt. Hij vond ​het knap dat ik er nog een geheel van had kunnen maken.

slechte mix met te schelle stem

Verkeerde keuze Studio​

Als ik de gemasterde tracks aflever vertel ik altijd wat ik ongeveer heb gedaan en/of dat er problemen in de originele mix waren. Deze keer raadde ik ze aan dat als ze de kans hadden het toch over te mixen.

Nadat de band had geluisterd kwam men met een aantal vragen. Men vroeg mij of ik tips had hoe het laag beter te krijgen enzovoort.

Ook al ben ik geen mixer, ik weet wel hoe je frequencies in balans kunt krijgen. Ik heb dan ook precies uitgelegd hoe je dat het beste kon doen. Ze zouden het met de studio overleggen.

Het antwoord van de studio was het antwoord van een hobbyist die niet openstaat voor het verbeteren van zijn studio geluid.

Ook al herkende hij de problemen in de mix toch raadde hij de band aan om het masteren te laten doen bij iemand waar hij al heel lang mee samenwerkte. Ja echt, je broek valt er toch bij af :-).

Als er dan problemen zouden zijn dan kon hij dat snel in de mix fixen. Ze zouden zijn advies opvolgen. Dat werd me echt verteld.

studio advies?

Mijn advies daarop was om daar zo snel als mogelijk weg te gaan en een andere studio op te zoeken. Een studio die notabene beaamt dat er een probleem is in de mix zou nooit met dit antwoord hebben moeten komen.

Ik voorspel dat deze band een heel middelmatig geluid zal krijgen. Zonde want er zijn ook studio's die wel kunnen mixen. En deze band maakt leuke nummers.

​Blijkbaar is er in de 25 jaar dat ik master niet veel veranderd bij menig studio in Nederland. Maar ook de verkeerde keuzes die menig muzikant nog steeds maakt.

Analoge of Digitale Studio

Dat gedweep over analoog of digitaal moet je gewoon vergeten. Ik heb zelden een analoge studio in Nederland met een echt goed geluid zien voorbijkomen. Dat is over het algemeen allemaal hipster gelul. 

Een goede engineer kan zowel met digitale als analoge apparatuur een goed vet geluid maken.​

Je kunt de beste vrienden zijn met de engineer maar als die niet kan mixen moet je gewoon een andere studio zoeken. Tenminste als je een professioneel product wilt hebben.

Mijn conclusie is dan ook dat je altijd kritisch moet blijven als je in een studio gaat opnemen.

Errol Lem